Obowiązek alimentacyjny nie zawsze pozostaje na tym samym poziomie przez cały okres jego trwania. Zmienia się sytuacja finansowa rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów, potrzeby dziecka, możliwości zarobkowe rodziców oraz wiele innych okoliczności mających znaczenie dla wysokości świadczenia.
Jeżeli po ustaleniu alimentów nastąpiła istotna zmiana sytuacji, możliwe może być obniżenie alimentów. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Co do zasady konieczne jest wykazanie przed sądem, że od czasu poprzedniego ustalenia alimentów doszło do zmiany okoliczności uzasadniającej ich obniżenie.
Kiedy można żądać obniżenia alimentów?
Obniżenie alimentów jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy po ustaleniu ich wysokości nastąpiła istotna zmiana sytuacji.
Najważniejsze jest zatem porównanie dwóch sytuacji:
- sytuacji istniejącej w chwili, gdy alimenty zostały ostatnio ustalone,
- sytuacji aktualnej.
Sąd bada, czy zmiana ma charakter rzeczywisty i istotny oraz czy wpływa na możliwości finansowe osoby zobowiązanej do alimentacji lub na zakres usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentów.
Przykładowe sytuacje uzasadniające obniżenie alimentów
Okoliczności, które mogą przemawiać za obniżeniem alimentów, to między innymi:
- istotne i trwałe zmniejszenie dochodów,
- utrata pracy lub zmiana zatrudnienia z przyczyn niezależnych od osoby zobowiązanej,
- pogorszenie stanu zdrowia wpływające na możliwość wykonywania pracy,
- trwałe ograniczenie możliwości zarobkowych,
- pojawienie się nowych, usprawiedliwionych obowiązków związanych z utrzymaniem rodziny,
- istotna zmiana sytuacji rodzinnej lub majątkowej,
- zmniejszenie usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej do alimentów.
Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny. Sam fakt, że osoba zobowiązana do płacenia alimentów zarabia obecnie mniej niż wcześniej, nie przesądza jeszcze o zasadności żądania ich obniżenia.
Niższe zarobki nie zawsze oznaczają obniżenie alimentów
W sprawach dotyczących alimentów analizowane są nie tylko faktycznie osiągane dochody, lecz również realne możliwości zarobkowe i sytuacja majątkowa osoby zobowiązanej.
Oznacza to, że celowe ograniczenie pracy, rezygnacja z dobrze płatnego zatrudnienia bez istotnego powodu albo podejmowanie działań zmierzających do zmniejszenia wykazywanych dochodów nie musi prowadzić do obniżenia alimentów.
Znaczenie może mieć bowiem również to, jakie dochody dana osoba mogłaby uzyskiwać przy wykorzystaniu swoich kwalifikacji, doświadczenia, stanu zdrowia i realnych możliwości na rynku pracy.
Dlatego przed wniesieniem pozwu warto dokładnie przeanalizować przyczynę pogorszenia sytuacji finansowej oraz przygotować dowody potwierdzające, że zmiana jest rzeczywista i nie została spowodowana wyłącznie chęcią obniżenia alimentów.
Czy utrata pracy pozwala obniżyć alimenty?
Utrata pracy może być podstawą do żądania obniżenia alimentów, ale sama w sobie nie gwarantuje korzystnego rozstrzygnięcia.
Istotne znaczenie może mieć między innymi:
- przyczyna utraty zatrudnienia,
- dotychczasowe zarobki i kwalifikacje zawodowe,
- aktywność w poszukiwaniu nowej pracy,
- stan zdrowia,
- możliwość uzyskiwania dochodów z innych źródeł,
- aktualna sytuacja majątkowa.
Inaczej może zostać oceniona sytuacja osoby, która straciła zatrudnienie w wyniku likwidacji stanowiska, a inaczej sytuacja osoby, która dobrowolnie zrezygnowała z pracy, mimo możliwości dalszego zatrudnienia.
W każdym przypadku warto zgromadzić dokumenty pokazujące rzeczywistą sytuację, np. świadectwo pracy, dokumentację dotyczącą poszukiwania zatrudnienia, zaświadczenia o dochodach czy dokumentację medyczną.
Obniżenie alimentów a nowe dziecko lub nowa rodzina
Pojawienie się kolejnego dziecka może wpłynąć na sytuację osoby zobowiązanej do alimentacji, ponieważ wiąże się z powstaniem kolejnych obowiązków i kosztów utrzymania.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że alimenty na starsze dziecko zostaną obniżone. Każdorazowo oceniana jest cała sytuacja rodzinna i finansowa, w tym możliwości zarobkowe rodziców oraz potrzeby wszystkich osób pozostających na ich utrzymaniu.
Szczególne znaczenie może mieć to, czy nowe obowiązki rzeczywiście wpłynęły na możliwości finansowe osoby zobowiązanej oraz czy nastąpiła realna zmiana sytuacji w porównaniu z okresem, w którym alimenty zostały wcześniej ustalone.
Czy można samodzielnie przestać płacić alimenty w dotychczasowej wysokości?
Nie należy samodzielnie obniżać wysokości płaconych alimentów tylko dlatego, że sytuacja finansowa uległa pogorszeniu.
Samowolne płacenie niższych kwot prowadzi do powstania zaległości. W konsekwencji skończyć się może wszczęciem egzekucji komorniczej.
Jeżeli istnieją podstawy do zmiany wysokości alimentów, należy podjąć odpowiednie działania prawne i wystąpić z żądaniem ich obniżenia.
Podsumowanie
W sprawie o obniżenie alimentów kluczowe znaczenie ma nie tylko obecna sytuacja finansowa stron, ale przede wszystkim zmiana, która nastąpiła od czasu poprzedniego ustalenia wysokości alimentów.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Znaczenie mogą mieć między innymi wysokość wcześniej ustalonych alimentów, aktualne dochody i możliwości zarobkowe rodziców, potrzeby dziecka, sytuacja rodzinna, stan zdrowia oraz przyczyny pogorszenia sytuacji finansowej.
Jeżeli rozważasz wniesienie pozwu o obniżenie alimentów, warto wcześniej skonsultować swoją sytuację z adwokatem. Ocena konkretnego przypadku przed podjęciem dalszych działań może pomóc w ustaleniu, czy istnieją podstawy do żądania obniżenia alimentów oraz jakie argumenty i dowody mogą mieć znaczenie w postępowaniu.
Skontaktuj się ze mną – razem ustalimy, czy to właściwy moment do obniżenia alimentów. Pomogę w przygotowaniu pozwu, zgromadzeniu niezbędnych dowodów oraz będę Cię reprezentował przed sądem.
